Táo bón là một vấn đề khá phổ biến ở trẻ em Việt Nam, khiến không ít bố mẹ lo lắng. Khi con bạn gặp khó khăn trong việc đi vệ sinh, những thực phẩm giàu chất xơ có thể là “vị cứu tinh” tự nhiên, giúp con đi ngoài dễ dàng hơn.

Chất xơ đóng vai trò quan trọng trong việc làm mềm phân và tăng khối lượng phân, từ đó giúp phân di chuyển trơn tru hơn trong đường ruột. Đây là những gì bạn cần biết để bổ sung chất xơ đúng cách cho con, giúp con thoải mái hơn.

Nhận biết dấu hiệu trẻ bị táo bón

Hầu hết trẻ em đều có thể trải qua vài lần táo bón trong đời. Theo Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), có tới 1/20 lượt khám nhi khoa là vì lý do táo bón. Nếu bạn nghi ngờ con mình bị táo bón, hãy chú ý các dấu hiệu sau:

• Đi ngoài phân khô, cứng.
• Đi ngoài phân to, khó đi.
• Rặn mạnh hoặc tỏ ra khó chịu khi đi vệ sinh.
• Kêu đau bụng.
• Bụng căng chướng hoặc đầy hơi.
• Đi ngoài ít hơn 3 lần/tuần.
• Khép chặt mông hoặc né tránh đi vệ sinh.
• Có vết máu trên giấy vệ sinh hoặc phân lỏng dính quần lót.

Tầm quan trọng của chất xơ trong chế độ ăn uống

Chất xơ là một phần thiết yếu trong chế độ ăn uống của mọi người, bao gồm cả trẻ em, để duy trì sức khỏe đường ruột và ngăn ngừa táo bón. Khi bổ sung chất xơ cho con, hãy nhớ có hai loại chính: chất xơ hòa tan và chất xơ không hòa tan, cả hai đều quan trọng cho hệ tiêu hóa khỏe mạnh.

• Chất xơ hòa tan khi vào đường tiêu hóa sẽ tạo thành một chất gel, giúp làm chậm quá trình tiêu hóa. Loại này có nhiều trong yến mạch, các loại đậu đen, bơ, táo, và chuối.
• Chất xơ không hòa tan giữ nguyên trạng khi đi qua hệ tiêu hóa, giúp tăng khối lượng phân. Bạn có thể tìm thấy chất xơ không hòa tan trong các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt (như bột mì nguyên cám), và một số loại rau củ.

Việc cung cấp đủ chất xơ không chỉ giúp con đi ngoài đều đặn mà còn cung cấp nhiều dưỡng chất thiết yếu khác. Chất xơ còn có lợi trong việc ngăn ngừa các bệnh mãn tính như ung thư, bệnh tim và tiểu đường. Cho con làm quen với thực phẩm giàu chất xơ từ nhỏ sẽ giúp con hình thành thói quen ăn uống lành mạnh suốt đời.

Thực phẩm tự nhiên giúp con đi ngoài dễ hơn

Thực phẩm giàu chất xơ có thể hoạt động như một loại “thuốc nhuận tràng tự nhiên” cho trẻ em, giúp thức ăn di chuyển dễ dàng hơn trong hệ tiêu hóa. Để đảm bảo con bạn nhận đủ chất xơ, hãy cố gắng cho con ăn khoảng 5 khẩu phần trái cây và rau xanh mỗi ngày.

Nếu bạn muốn biết chính xác lượng chất xơ con cần, Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyến nghị lấy tuổi của con cộng thêm 5. Ví dụ, trẻ 3 tuổi cần khoảng 8 gam chất xơ mỗi ngày, và trẻ 6 tuổi cần khoảng 11 gam.

Lưu ý rằng nếu chế độ ăn của con bạn hiện ít chất xơ, hãy bổ sung từ từ và với khẩu phần nhỏ lúc đầu. Việc bổ sung quá nhiều chất xơ cùng một lúc có thể khiến trẻ bị đầy hơi hoặc chướng bụng.

Dưới đây là 11 loại thực phẩm giàu chất xơ mà bạn nên cân nhắc bổ sung vào chế độ ăn của con:

1. Quả mâm xôi (hoặc các loại dâu): Với khoảng 8 gam chất xơ mỗi cốc, đây là một trong những loại quả giàu chất xơ nhất. Dù là tươi hay đông lạnh, con bạn vẫn nhận được lợi ích.
2. Khoai tây: Thay vì khoai tây chiên, hãy cho con ăn khoai tây nướng, luộc hoặc hấp. Một củ khoai tây cỡ trung bình có gần 4 gam chất xơ (để nguyên vỏ để tăng thêm chất xơ).
3. Đậu nành lông (Edamame): Một phần tư cốc đậu nành lông đã tách vỏ chứa 3 gam chất xơ. Trẻ em thường rất thích tự bóc vỏ đậu.
4. Yến mạch: Một gói yến mạch ăn liền không đường có khoảng 4 gam chất xơ. Bạn có thể thêm trái cây cắt lát lên trên để tăng thêm chất xơ.
5. Mì ống nguyên cám (Pasta nguyên cám): Một khẩu phần mì ống nguyên cám có tới 6 gam chất xơ. Nếu con bạn quen ăn mì ống trắng, hãy thử trộn một nửa trắng và một nửa nguyên cám, gọi là “mì ống vằn” để con dễ chấp nhận hơn.
6. Đậu (các loại): Tất cả các loại đậu (như đậu đen, đậu đỏ, đậu xanh) đều là nguồn cung cấp protein, chất xơ và sắt tuyệt vời. Bạn có thể nghiền đậu làm nhân bánh, nấu chè hoặc súp. Một phần tư cốc đậu đã nấu chín có khoảng 3 gam chất xơ.
7. Hạt lanh: Mua hạt lanh xay sẵn (hoặc tự xay) để dễ hấp thụ dưỡng chất. Hạt lanh giàu chất béo lành mạnh và khoảng 3 gam chất xơ mỗi muỗng canh. Bạn có thể trộn hạt lanh vào bột làm bánh, bột yến mạch hoặc xay cùng sinh tố.
8. Bơ: Một phần tư cốc bơ nghiền có khoảng 3 gam chất xơ, cộng với chất béo không bão hòa đơn tốt cho tim mạch. Bạn có thể cho con ăn bơ tươi, làm sinh tố bơ hoặc phết lên bánh mì nướng nguyên hạt.
9. Bỏng ngô: Món ăn vặt giòn tan này thực sự là một loại ngũ cốc nguyên hạt. Tuy nhiên, hãy lưu ý rằng bỏng ngô là nguy cơ gây hóc nghẹn cho trẻ nhỏ.
10. Lê: Một quả lê cỡ trung bình (còn vỏ) có khoảng 5 gam chất xơ – đó là một phần tư nhu cầu chất xơ hàng ngày của trẻ em!
11. Hạt lựu: Những hạt nhỏ ngọt ngào này chứa 3 gam chất xơ mỗi nửa cốc. Bạn có thể cho con ăn trực tiếp hoặc trộn vào sữa chua, yến mạch.

Lời khuyên quan trọng

Mặc dù không có “chế độ ăn kiêng chính thức” nào dành riêng cho táo bón, việc ăn thực phẩm giàu chất xơ là vô cùng quan trọng. Bên cạnh đó, bạn cũng cần đảm bảo con bạn uống đủ nước. Nước giúp làm mềm phân một cách tự nhiên và hỗ trợ quá trình đi ngoài đều đặn. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa việc thiếu nước và táo bón.

Nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào về tình trạng táo bón của con, đừng ngần ngại tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa để được tư vấn và hỗ trợ tốt nhất nhé!