Các loại sữa thay thế như sữa đậu nành và sữa hạnh nhân đang được ưa chuộng. Tuy nhiên, về mặt dinh dưỡng, hầu hết không thể thay thế hoàn toàn sữa bò. FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) đã đưa ra dự thảo hướng dẫn mới về ghi nhãn sữa thực vật.
Sữa thực vật như sữa gạo, sữa đậu nành và sữa hạnh nhân đang là xu hướng, đặc biệt với những gia đình nuôi con thuần chay hoặc gặp khó khăn trong việc tìm sữa công thức. Nhưng với nhiều gia đình, đây không phải là trào lưu. Một số chọn sữa thực vật do không dung nạp hoặc dị ứng sữa bò, số khác theo chế độ ăn thuần chay loại bỏ mọi sản phẩm từ động vật. Trong nhà tôi, tôi luôn dự trữ cả sữa động vật và sữa thực vật, thậm chí tự làm sữa hạnh nhân và sữa điều.
Liệu các sản phẩm này có được gọi là “sữa”?
Năm 2018, FDA bắt đầu xem xét vấn đề này và đến tháng 2/2023, họ đã công bố dự thảo hướng dẫn ghi nhãn sữa thực vật. Theo đó, dù không có nguồn gốc từ động vật, các công ty vẫn có thể dùng từ “sữa” nhưng nên bổ sung thông tin so sánh giá trị dinh dưỡng với sữa bò, ví dụ: “Chứa ít vitamin D và canxi hơn sữa bò”. Tuy nhiên, đây chỉ là khuyến nghị tự nguyện.
FDA cũng chỉ rõ, chỉ có sữa đậu nành bổ sung canxi, vitamin A và D là loại sữa thực vật duy nhất được xếp vào nhóm sữa theo Hướng dẫn Chế độ ăn uống cho Người Mỹ.
“Các chất dinh dưỡng trong sữa bò và sữa đậu nành tăng cường đặc biệt quan trọng cho sự phát triển của trẻ. Cha mẹ cần lưu ý rằng hầu hết sữa thực vật không có đủ các dưỡng chất tương tự” — Tiến sĩ Susan T. Mayne, Giám đốc Trung tâm An toàn Thực phẩm và Dinh dưỡng Ứng dụng của FDA.
Sữa thực vật có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh cho trẻ, nhưng với tư cách là một chuyên gia dinh dưỡng, tôi nhận thấy nhiều thông tin sai lệch đáng lo ngại. Dưới đây là 7 sự thật quan trọng cha mẹ cần biết:
1. Sữa Thực Vật Không Thể Thay Thế Sữa Công Thức Cho Trẻ Nhỏ
Sữa công thức được thiết kế đặc biệt để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng riêng của trẻ sơ sinh, được FDA quản lý nghiêm ngặt. Sữa thực vật không phải là lựa chọn an toàn thay thế sữa công thức. Không dùng sữa đậu nành thay thế sữa công thức từ đậu nành, và tuyệt đối không cho trẻ uống sữa hạnh nhân. Sữa hạt, sữa thực vật khác và sữa bò đều không thể thay thế sữa mẹ hoặc sữa công thức. Chỉ nên bổ sung sữa bò hoặc sữa thực vật vào chế độ ăn của trẻ sau 1 tuổi.
2. Sữa Thực Vật Không Tương Đương Về Dinh Dưỡng Với Sữa Bò
Về mặt dinh dưỡng, sữa thực vật không thể thay thế 1:1 sữa bò. Theo hướng dẫn MyPlate của USDA, chỉ sữa đậu nành tăng cường canxi được coi là tương đương với sữa bò (do hàm lượng protein gần nhất). Khác với sữa thực vật, sữa bò tự nhiên giàu protein, canxi, kali và vitamin B12.
3. Sữa Hạt Tự Làm Không Cung Cấp Đủ Canxi Hay Vitamin D
Dù dễ làm và tươi ngon hơn sữa mua, sữa hạt tự làm không được bổ sung canxi và vitamin D như sữa công nghiệp.
4. Hầu Hết Sữa Thực Vật Nghèo Protein
Sữa hạnh nhân thường bị hiểu nhầm là giàu protein, nhưng thực tế chỉ chứa 1g protein/khẩu phần, so với 8g trong sữa bò và 7g trong sữa đậu nành (do phần bã hạt bị lọc bỏ). Sữa gai dầu, điều, gạo và dừa cũng rất ít protein. Trừ sữa đậu nành hoặc sữa đậu Hà Lan, đừng coi sữa thực vật là nguồn protein chính — hãy đảm bảo trẻ (trên 1 tuổi) nhận đủ protein từ thực phẩm khác.
5. Luôn Lắc Đều Sữa Thực Vật Trước Khi Dùng
Với sữa tăng cường canxi, phần canxi có thể lắng xuống đáy hộp. Để hấp thu tối đa, hãy lắc kỹ trước khi rót.
6. Sữa Thực Vật Có Thể Chứa Nhiều Đường
Cẩn trọng với sữa thực vật có hương vị — một ly sữa hạnh nhân vani thương hiệu lớn có thể chứa 4 thìa cà phê đường (bằng ½ lượng đường khuyến nghị hàng ngày cho trẻ 4–8 tuổi!). Ngay cả loại ghi “nguyên bản” cũng có thể thêm đường. Hãy kiểm tra bảng thành phần và chọn loại ghi “không đường” (unsweetened).
7. Sữa Thực Vật Có Hương Vị Đặc Trưng
Nếu muốn tìm loại sữa thực vật phù hợp khẩu vị trẻ, hãy thử nhiều loại: sữa hạnh nhân và điều có vị béo nhẹ, sữa gạo ngọt dịu. Nếu trẻ không thích uống trực tiếp, có thể pha vào sinh tố!
Tác giả: Sally Kuzemchak, Thạc sĩ, Chuyên gia dinh dưỡng, mẹ của hai con và là người sáng lập blog Real Mom Nutrition. Bà cũng là tác giả của The Snacktivist’s Handbook và đồng biên soạn Dinnertime Survival Guide — sách nấu ăn cho gia đình bận rộn. Theo dõi bà trên Facebook, Twitter, Pinterest và Instagram. Khi rảnh, bà thường xếp và dỡ máy rửa bát… rồi lại xếp lại!
