Nhiều người không biết phải phản ứng thế nào khi bạn bè, người thân hoặc đồng nghiệp bị sảy thai. Dưới đây là lời khuyên từ một nhà tâm lý học và chuyên gia trị liệu.
Mất thai sớm là điều rất phổ biến. Trên thực tế, khoảng 10% các trường hợp mang thai được xác nhận lâm sàng bị sảy, và gần 1/5 người trong độ tuổi sinh sản sẽ trải qua sảy thai ít nhất một lần trong đời. Khi ai đó trong cuộc sống của bạn bị sảy thai, điều quan trọng là biết cách nói gì để an ủi và hỗ trợ họ.
Cecille Maria Ahrens, LCSW, một chuyên gia trị liệu và nhân viên xã hội lâm sàng, cho biết: “Đây là một trong những dạng chấn thương phổ biến nhất mà nhiều phụ nữ trải qua, nhưng thường bị bỏ qua và không được báo cáo.” Điều này có nghĩa là nhiều người không nhận được sự hỗ trợ họ cần.
Vì mất thai thường không được thảo luận rộng rãi, nhiều người không biết nên nói gì khi ai đó bị sảy thai. Lời nói của bạn sẽ phụ thuộc vào mối quan hệ với người đó và loại mất mát họ trải qua, nhưng có một số nguyên tắc chung cần ghi nhớ. Dưới đây là gợi ý để hỗ trợ và trò chuyện với người bị sảy thai, dù là bạn bè, người thân hay đồng nghiệp, bao gồm những điều nên và không nên nói.
Những Điều Nên Nói Sau Khi Sảy Thai hoặc Thai Chết Lưu
1. Giữ lời nói chung chung
Ahrens khuyên rằng “ít là nhiều”, đặc biệt nếu bạn không thân thiết với người đó. Tuy nhiên, nói một điều gì đó vẫn tốt hơn là im lặng. Cô gợi ý nên xác nhận trải nghiệm của họ, chẳng hạn:
- “Mình rất tiếc vì chuyện đã xảy ra.”
- “Chắc hẳn điều này rất khó khăn với bạn.”
Nếu không biết nói gì, bạn có thể bắt đầu bằng:
- “Mình không chắc nên nói gì hoặc giúp thế nào, nhưng mình muốn bạn biết rằng mình luôn ở đây vì bạn.”
Nghiên cứu cho thấy hầu hết những người bị sảy thai đều trải qua nỗi đau sâu sắc, vì vậy chỉ cần biết bạn quan tâm cũng có thể mang lại sự an ủi.
2. Lắng nghe và để họ dẫn dắt câu chuyện
Nhiều người tránh đề cập đến chủ đề sảy thai hoặc nói liên tục để tránh sự khó xử. Đây là một sai lầm, vì nó phủ nhận trải nghiệm của họ. Tiến sĩ Tarra Bates-Duford, một chuyên gia trị liệu hôn nhân và gia đình, khuyên:
- “Điều tốt nhất chúng ta có thể làm là lắng nghe. Đừng đưa ra lời khuyên, chỉ cần lắng nghe và xác nhận cảm xúc của họ.”
- Nếu cha mẹ đã đặt tên cho em bé trước khi sảy thai, hãy nhắc đến tên đó.
3. Hỏi thăm ngay cả khi họ có vẻ ổn
Nhiều người bị sảy thai trước khi kịp thông báo việc mang thai, khiến họ cảm thấy cô đơn trong nỗi đau. Nếu bạn nhận thấy ai đó đang khó khăn, hãy nhẹ nhàng hỏi thăm và hỗ trợ.
Ahrens cũng lưu ý rằng sảy thai có thể dẫn đến trầm cảm sau sinh. Nếu nhận thấy ai đó có thay đổi về tâm trạng, hãy khuyến khích họ tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên nghiệp.
4. Hỏi thăm cả gia đình
Đừng chỉ tập trung vào người mang thai. Nếu họ là một cặp vợ chồng, người bạn đời cũng đang đau buồn. Tiến sĩ Bates-Duford nhấn mạnh:
- “Bạn không nên ngụ ý rằng đứa trẻ ít quan trọng với người kia. Hãy thừa nhận rằng đây là mất mát của cả hai.”
5. Lưu ý bối cảnh cụ thể
Sảy thai vốn đã đau đớn, nhưng một số hoàn cảnh càng làm tăng thêm chấn thương, chẳng hạn:
- Thai nhi thụ tinh nhân tạo (IVF).
- Tiền sử sảy thai nhiều lần.
- Thai kỳ đã lớn.
- Mang thai hộ.
Những trường hợp này có thể khiến họ cảm thấy bất lực và khó khăn hơn khi cố gắng mang thai lại.
6. Xin phép trước khi giúp đỡ
Một số việc như dọn phòng em bé hoặc thông báo về việc mất thai có thể cần được xử lý. Tuy nhiên, chỉ nên giúp nếu được phép.
Tiến sĩ Bates-Duford khuyên:
- Đừng tự ý dọn dẹp đồ đạc của em bé. Một số người chưa sẵn sàng đối mặt với căn phòng đã chuẩn bị.
- Nếu bạn đã mua quà cho em bé nhưng chưa tặng, hãy lặng lẽ trả lại.
7. Đề nghị giúp đỡ cụ thể
Thay vì hỏi chung chung “Mình có thể giúp gì?”, hãy chủ động đề nghị:
- “Mình sẽ mang bữa tối đến cho bạn vào tối mai.”
- “Mình đã đặt cà phê giao đến nhà bạn.”
8. Nhạy cảm trong những lần mang thai sau
Nhiều người sau sảy thai vẫn có thể mang thai lại, nhưng nỗi đau có thể kéo dài. Họ có thể không muốn tổ chức tiệc mừng thai hoặc chuẩn bị đồ đạc vì sợ điều tồi tệ lặp lại.
Tiến sĩ Bates-Duford giải thích:
- “Gia đình và bạn bè nên kiềm chế sự hào hứng của mình và ủng hộ cảm xúc của người mang thai.”
- Nếu muốn mua quà cho em bé, hãy đợi đến khi thời điểm thích hợp.
Những Điều Không Nên Nói Sau Khi Sảy Thai
Dù có ý tốt, một số câu nói có thể gây tổn thương hơn là an ủi. Dưới đây là những cụm từ nên tránh:
- “Đó chưa phải là một em bé thực sự.”
→ Với nhiều người, tình cảm với con đã hình thành ngay khi biết tin mang thai. - “Ít ra bạn chưa mang thai lâu.”
→ Câu này làm giảm nhẹ nỗi đau và gợi ý rằng sảy thai sớm không đáng buồn. - “Đó là số phận.”
→ Nghe như bạn cho rằng họ không xứng đáng làm cha mẹ. - “Ít ra bạn có thể mang thai.”
→ Mang thai chỉ là bước đầu, và họ đã mất đi trải nghiệm làm cha mẹ. - “Sảy thai xảy ra với rất nhiều người.”
→ Dù phổ biến, nỗi đau của mỗi người là duy nhất. - “Có lẽ bạn nên/không nên…”
→ Đổ lỗi khiến họ cảm thấy tội lỗi hơn. - “Vài ngày nữa bạn sẽ ổn thôi.”
→ Nỗi đau có thể kéo dài hàng năm. - “Hãy biết ơn những gì bạn có.”
→ Câu này tương đương với “hãy chấp nhận đi”, không hữu ích.
Lưu Ý Đặc Biệt Trong Môi Trường Làm Việc
Nếu đồng nghiệp bị sảy thai, hãy nhớ rằng đây là một sự kiện y tế có thể ảnh hưởng cả thể chất lẫn tinh thần, cần thời gian nghỉ ngơi.
- Với cấp trên hoặc nhân sự:
- Hạn chế yêu cầu thông tin cá nhân.
- Hỗ trợ họ hoàn thành thủ tục nghỉ phép.
- Với đồng nghiệp:
- Một câu đơn giản: “Mình rất tiếc vì mất mát của bạn” là phù hợp.
- Đừng vượt quá ranh giới nếu không thân thiết.
Kết luận:
Sự đồng cảm và lắng nghe là chìa khóa. Hãy để người đau buồn dẫn dắt cuộc trò chuyện và luôn tôn trọng cảm xúc của họ.
