Tiền sản giật là một biến chứng thai kỳ nghiêm trọng, có thể gây nguy hiểm cho cả mẹ và bé. Đây là lý do tại sao mọi phụ nữ mang thai cần hiểu rõ về tình trạng này.
Tiền sản giật là một tình trạng đặc trưng bởi huyết áp cao và tổn thương các cơ quan khác, thường là thận, xảy ra sau tuần thứ 20 của thai kỳ ở những phụ nữ trước đó có huyết áp bình thường. Tình trạng này có thể từ nhẹ đến nặng và nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như sản giật (co giật), đột quỵ, suy thận, suy gan và hội chứng HELLP (một dạng tiền sản giật nặng gây tan máu, tăng men gan và giảm tiểu cầu).
Dấu hiệu và triệu chứng của tiền sản giật
Mặc dù huyết áp cao là dấu hiệu chính, nhưng tiền sản giật có thể không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Đó là lý do tại sao việc khám thai định kỳ và theo dõi huyết áp là vô cùng quan trọng. Các dấu hiệu và triệu chứng khác có thể bao gồm:
- Protein trong nước tiểu (thường được phát hiện qua xét nghiệm nước tiểu định kỳ)
- Sưng phù ở mặt, tay và mắt cá chân (mặc dù sưng phù nhẹ là bình thường khi mang thai, nhưng sưng phù đột ngột hoặc nghiêm trọng có thể là dấu hiệu cảnh báo)
- Tăng cân nhanh chóng trong vài ngày do giữ nước
- Đau đầu dữ dội, không thuyên giảm khi dùng thuốc giảm đau thông thường
- Thay đổi thị lực, bao gồm nhìn mờ, thấy đốm sáng hoặc mất thị lực tạm thời
- Đau ở vùng bụng trên, thường là ở bên phải, ngay dưới xương sườn
- Buồn nôn hoặc nôn (ở giai đoạn muộn của thai kỳ, nếu không liên quan đến ốm nghén thông thường)
- Thở dốc
Nếu bạn gặp bất kỳ triệu chứng nào trong số này, đặc biệt là huyết áp cao, đau đầu dữ dội hoặc thay đổi thị lực, hãy liên hệ ngay với bác sĩ hoặc đến bệnh viện.
Yếu tố nguy cơ của tiền sản giật
Mặc dù nguyên nhân chính xác của tiền sản giật vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn, nhưng có một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:
- Mang thai lần đầu
- Tiền sử tiền sản giật trong lần mang thai trước
- Tiền sử gia đình mắc tiền sản giật
- Mang đa thai (sinh đôi, sinh ba, v.v.)
- Béo phì
- Cao huyết áp mãn tính (trước khi mang thai)
- Tiểu đường (tiểu đường type 1, type 2 hoặc tiểu đường thai kỳ)
- Bệnh thận
- Các bệnh tự miễn như lupus
- Độ tuổi: Phụ nữ rất trẻ (dưới 20 tuổi) hoặc lớn tuổi (trên 35 tuổi)
- Khoảng cách giữa các lần mang thai quá gần hoặc quá xa
Chẩn đoán và điều trị
Tiền sản giật được chẩn đoán dựa trên kết quả huyết áp cao kết hợp với các dấu hiệu tổn thương cơ quan khác. Bác sĩ sẽ thực hiện các xét nghiệm máu và nước tiểu để đánh giá chức năng thận và gan, cũng như kiểm tra số lượng tiểu cầu.
Điều trị tiền sản giật thường phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh và tuổi thai. Mục tiêu chính là quản lý huyết áp, theo dõi sức khỏe của mẹ và bé, và kéo dài thai kỳ càng lâu càng tốt một cách an toàn.
Các phương pháp điều trị có thể bao gồm:
- Theo dõi chặt chẽ: Đối với các trường hợp nhẹ, bác sĩ có thể yêu cầu bạn theo dõi huyết áp tại nhà, nghỉ ngơi nhiều hơn và thường xuyên khám thai hơn.
- Thuốc: Có thể kê đơn thuốc hạ huyết áp để kiểm soát huyết áp. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cho dùng magnesium sulfate để ngăn ngừa co giật.
- Sinh con: Đây là phương pháp điều trị hiệu quả duy nhất cho tiền sản giật. Nếu tình trạng tiền sản giật nghiêm trọng hoặc thai nhi đã đủ tháng, bác sĩ có thể chỉ định gây chuyển dạ hoặc mổ lấy thai.
Lời khuyên cho phụ nữ mang thai
- Khám thai định kỳ: Đây là điều quan trọng nhất để phát hiện sớm các dấu hiệu của tiền sản giật. Đừng bỏ lỡ bất kỳ cuộc hẹn nào.
- Kiểm tra huyết áp thường xuyên: Nếu có thể, hãy theo dõi huyết áp tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Nhận biết các triệu chứng: Hãy tự tìm hiểu về các dấu hiệu cảnh báo của tiền sản giật và đừng ngần ngại báo cáo bất kỳ triệu chứng nào cho bác sĩ.
- Chế độ ăn uống lành mạnh và tập thể dục: Duy trì cân nặng hợp lý trước và trong thai kỳ, ăn uống cân bằng và tập thể dục nhẹ nhàng (nếu được bác sĩ cho phép) có thể giúp giảm nguy cơ.
- Giảm căng thẳng: Cố gắng thư giãn và tránh căng thẳng không cần thiết.
Tiền sản giật là một tình trạng nghiêm trọng, nhưng với sự chăm sóc y tế phù hợp và theo dõi chặt chẽ, hầu hết phụ nữ đều có thể có một thai kỳ khỏe mạnh và sinh con an toàn. Đừng bao giờ ngần ngại thảo luận với bác sĩ về bất kỳ lo lắng nào của bạn.
