Mục đích của xét nghiệm
Các xét nghiệm glucose trong thai kỳ được sử dụng để tầm soát bệnh tiểu đường thai kỳ (GDM) – một dạng tiểu đường chỉ xuất hiện trong thai kỳ. Phát hiện sớm GDM sẽ giúp giảm nguy cơ cho cả mẹ và thai nhi.
GDM là tình trạng đường huyết tăng cao do cơ thể không sử dụng insulin hiệu quả. Khác với tiểu đường type 2 thông thường, insulin ở đây kém hiệu quả do tác động từ hormone thai kỳ, vì vậy GDM thường biến mất sau khi sinh.
Theo số liệu từ March of Dimes, khoảng 6/100 phụ nữ mang thai phát triển GDM. Nếu không kiểm soát, GDM có thể gây ra thai nhi to quá mức, khó điều chỉnh đường huyết và tăng nguy cơ cho con sau này—bao gồm tiểu đường type 2. GDM cũng làm tăng nguy cơ sinh mổ và các biến chứng như tiền sản giật.
Xét nghiệm glucose khi mang thai là gì?
Xét nghiệm glucose trong thai kỳ (còn gọi là xét nghiệm tầm soát glucose) đo phản ứng của cơ thể sau khi uống dung dịch chứa đường. Thường được thực hiện vào tuần thai từ 24 đến 28 của thai kỳ. Đây không phải là xét nghiệm đói. Bạn sẽ phải uống dung dịch chứa 50 g glucose (mùi giống nước ngọt xi-rô pha loãng) trong vòng 5 phút, rồi chờ 1 giờ sau đó để lấy mẫu máu xét nghiệm.
Nếu kết quả xét nghiệm đầu tiên bất thường?
Khi kết quả cao bất thường, nghĩa là cơ thể bạn có thể đang có tình trạng kháng insulin hoặc không sản xuất đủ insulin – dấu hiệu nguy cơ GDM. Trong trường hợp này, bạn sẽ được yêu cầu làm thêm xét nghiệm chẩn đoán: xét nghiệm glucose dung nạp 3 giờ.
Bắt buộc hay tùy chọn?
Hiệp hội Bác sĩ Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) khuyến nghị tất cả phụ nữ mang thai nên được tầm soát GDM với xét nghiệm glucose trong khoảng tuần 24–28. Tuy nhiên, nếu bạn nằm trong nhóm có nguy cơ cao (ví dụ béo phì, GDM trong thai kỳ trước, PCOS, tiền sử tăng huyết áp…), bác sĩ có thể đề nghị thực hiện sớm hơn.
Chuẩn bị cho xét nghiệm
- Xét nghiệm 1 giờ đầu (tầm soát): Không cần nhịn ăn. Bạn chỉ cần đến phòng xét nghiệm, uống dung dịch glucose trong 5 phút, sau đó đợi đúng 1 giờ để lấy máu.
- Xét nghiệm 3 giờ (chẩn đoán): Cần nhịn ăn khoảng 8 giờ trước khi làm. Sau khi lấy mẫu máu lúc đói, bạn uống dung dịch glucose, rồi bác sĩ sẽ lấy máu thêm vào các thời điểm 1h, 2h và 3h sau đó.
Có rủi ro gì không?
Các xét nghiệm glucose khi mang thai không gây ra rủi ro cho mẹ hoặc thai nhi. Tuy nhiên, nếu không làm xét nghiệm, bạn có thể mang thai mà không biết mình bị GDM – điều này có thể dẫn đến biến chứng sức khỏe nghiêm trọng hơn.
Nếu kết quả bất thường – Thế nào là GDM?
Nếu kết quả tầm soát vượt mức ngưỡng (ví dụ >140 mg/dL), bác sĩ sẽ yêu cầu thực hiện xét nghiệm 3 giờ để xác định chính xác. Trong test 3 giờ, nếu có ít nhất 2 trong 3 thời điểm đo (1h, 2h, 3h) vượt mức sau đây thì được chẩn đoán là GDM:
- 1 giờ: >180 mg/dL
- 2 giờ: >155 mg/dL
- 3 giờ: >140 mg/dL.
Làm thế nào để kiểm soát đường huyết trong thai kỳ?
- Thay đổi chế độ ăn: Hạn chế carb tinh chế, ưu tiên thức ăn giàu chất xơ, dinh dưỡng cân bằng.
- Tập luyện: Đi bộ tối thiểu 30 phút mỗi ngày và nên đi bộ nhẹ sau bữa ăn 10–15 phút. Trước khi bắt đầu tập, luôn tham khảo ý kiến bác sĩ.
- Dùng thuốc nếu cần: Nếu các biện pháp trên không đủ, bác sĩ có thể kê insulin để kiểm soát đường huyết. Việc dùng insulin không có nghĩa bạn “làm gì sai”, mà là cách giúp thai kỳ diễn tiến khỏe mạnh hơn
