Thai dị chỗ là một tình trạng thai nghén hiếm gặp nhưng đe dọa tính mạng, trong đó xảy ra đồng thời cả thai trong tử cung và thai ngoài tử cung. Bài viết này mô tả một trường hợp lâm sàng phức tạp khi thai dị chỗ không được chẩn đoán ban đầu và thai trong tử cung lại là song thai.
Trường hợp Lâm sàng
Một sản phụ [tuổi thai/tuổi] nhập viện với các triệu chứng:
- Đau bụng dữ dội, khu trú hoặc lan tỏa.
- Chảy máu âm đạo bất thường.
- Có thể kèm theo choáng váng, huyết áp thấp – những dấu hiệu gợi ý xuất huyết nội.
Chẩn đoán Hình ảnh Ban đầu và Chẩn đoán Sai lầm
- Siêu âm đầu dò âm đạo ban đầu phát hiện song thai trong tử cung với hoạt động tim thai bình thường. Điều này có thể dẫn đến sự yên tâm giả tạo.
- Tuy nhiên, khối thai ngoài tử cung (thường gặp nhất ở vòi tử cung) có thể bị bỏ sót do:
- Sự tập trung chú ý vào hình ảnh song thai trong tử cung rõ rệt.
- Kích thước khối thai ngoài tử cung nhỏ hoặc vị trí khó quan sát.
- Triệu chứng lâm sàng không điển hình hoặc bị che khuất.
Diễn biến và Chẩn đoán Xác định
Tình trạng của bệnh nhân xấu đi nhanh chóng với các dấu hiệu của vỡ vòi tử cung gây xuất huyết ổ bụng ồ ạt. Đây là một cấp cứu ngoại khoa tối khẩn cấp.
- Siêu âm cấp cứu lặp lại hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT) ổ bụng có thể xác định rõ lượng dịch tự do trong ổ bụng và vị trí khối thai ngoài tử cung đã vỡ.
- Chẩn đoán xác định thường được thực hiện trong lúc mổ cấp cứu.
Xử trí và Can thiệp
- Phẫu thuật cấp cứu là bắt buộc. Phương pháp thường là mổ nội soi ổ bụng hoặc mổ mở trong trường hợp sốc mất máu nặng.
- Mục tiêu:
- Cầm máu khẩn cấp.
- Cắt bỏ vòi tử cung bị vỡ (salpingectomy) hoặc lấy khối thai ngoài tử cung. Việc bảo tồn vòi trứng thường rất khó khăn khi đã vỡ.
- Tiên lượng cho thai trong tử cung: Việc duy trì thai kỳ song thai trong tử cung sau phẫu thuật là một thách thức lớn. Nguy cơ sảy thai hoặc sinh non là rất cao do tình trạng chảy máu, nhiễm trùng và các cơn co thắt tử cung được kích thích bởi phẫu thuật.
Thảo luận và Kết luận
- Tỷ lệ mắc bệnh: Thai dị chỗ vốn đã hiếm (khoảng 1/30.000 thai kỳ tự nhiên), và trường hợp kết hợp với song thai trong tử cung lại càng cực kỳ hiếm gặp.
- Yếu tố nguy cơ chính: Tiền sử bệnh lý viêm vùng chậu (PID), lạc nội mạc tử cung, phẫu thuật vùng chậu trước đó, và đặc biệt là sử dụng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản (ART) như thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), làm tăng đáng kể nguy cơ.
- Bài học lâm sàng:
- Luôn duy trì chỉ số nghi ngờ cao đối với thai dị chỗ ở bất kỳ thai phụ nào có triệu chứng đau bụng, ngay cả khi siêu âm đã xác định có thai trong tử cung.
- Cần thực hiện siêu âm kỹ lưỡng để khảo sát toàn bộ tử cung, hai phần phụ và ổ bụng, đặc biệt ở những bệnh nhân có yếu tố nguy cơ.
- Chẩn đoán sớm và can thiệp kịp thời là yếu tố then chốt để cứu sống mẹ và tăng cơ hội bảo tồn thai kỳ trong tử cung.
