Hiện tượng ra máu lấm tấm (spotting) trong thai kỳ thực chất khá phổ biến, nhưng nó có thể gây lo lắng. Bài viết sẽ giúp bạn tìm hiểu các nguyên nhân gây chảy máu khi mang thai, cách nhận biết khi nào là nghiêm trọng và bạn nên làm gì nếu gặp phải. Nếu bạn đang mang thai 5 tuần và nhận thấy có máu trên quần lót, bạn có thể cảm thấy lo lắng vì ra máu đôi khi có thể báo hiệu sẩy thai. Tuy nhiên, có nhiều hơn một nguyên nhân có thể dẫn đến hiện tượng này trong giai đoạn đầu thai kỳ, và nó thực sự khá phổ biến. Gần một phần ba các bậc cha mẹ sắp sinh gặp phải tình trạng ra máu lấm tấm hoặc chảy máu nhẹ trong thai kỳ sớm, và thường nó không gây ra mối đe dọa nào cho người mang thai hoặc em bé.
Tiến sĩ Alyssa Stephenson-Famy, chuyên gia Y học Bà mẹ – Thai nhi tại Đại học Washington, Seattle, cho biết: “Đại đa số các trường hợp ra máu lấm tấm là vô hại.” Nhưng vì chảy máu, dù ít đến đâu, cũng có thể là dấu hiệu của nhiều biến chứng khác nhau, bao gồm sẩy thai, thai ngoài tử cung và nhau tiền đạo, nên nó không nên bị bỏ qua. Hơn nữa, trải nghiệm này có thể khá đáng lo ngại, vì vậy bạn nên biết rằng bạn luôn có thể liên hệ với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe khi có bất kỳ triệu chứng nào mà bạn không chắc chắn.
Dưới đây là thông tin chi tiết về các lý do khác nhau bạn có thể gặp phải hiện tượng ra máu lấm tấm khi mang thai và khi nào bạn nên liên hệ với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
Ra máu lấm tấm trong thai kỳ trước 20 tuần
Các bác sĩ ước tính rằng 25% đến 40% người mang thai sẽ trải qua một số dạng chảy máu âm đạo hoặc ra máu lấm tấm trong giai đoạn đầu thai kỳ, và trong hầu hết các trường hợp, thai kỳ sẽ phát triển hoàn toàn bình thường, Tiến sĩ Stephenson-Famy cho biết. Có một số nguyên nhân lành tính có thể gây ra máu lấm tấm hoặc chảy máu trong nửa đầu thai kỳ, bao gồm:
- Chảy máu do làm tổ: Sau khi thụ tinh, thai kỳ chính thức bắt đầu khi trứng đã thụ tinh làm tổ trong lớp niêm mạc tử cung. Đôi khi quá trình này gây ra một lượng nhỏ máu lấm tấm hoặc chảy máu, được gọi là chảy máu làm tổ, và nó không có gì đáng lo ngại. Nếu bạn nhận thấy một lượng máu nhỏ khoảng 7 đến 10 ngày sau khi rụng trứng (vào khoảng thời gian trễ kinh), thì rất có thể nguyên nhân là do làm tổ.
- Quan hệ tình dục: Trong tam cá nguyệt thứ hai, cổ tử cung của bạn bị sưng lên do lượng máu cung cấp đến khu vực này tăng lên. Do đó, sự xâm nhập vào âm đạo – dù bằng dương vật, ngón tay hay đồ chơi – có thể gây ra một ít máu lấm tấm trong thai kỳ.
- Nhiễm trùng: Một số người có thể bị chảy máu cổ tử cung do nhiễm trùng như chlamydia. Trong những trường hợp này, cần phải điều trị tình trạng cơ bản, vì vậy bạn rất có thể sẽ cần dùng kháng sinh từ bác sĩ.
- Kiểm tra bên trong do bác sĩ sản phụ khoa hoặc nữ hộ sinh thực hiện: Hiện tượng chảy máu sau khi làm xét nghiệm phết tế bào cổ tử cung (Pap smear) hoặc khám vùng chậu không phải là hiếm, và ở nhiều nơi, việc kiểm tra này được thực hiện trong khoảng từ tuần thứ 6 đến tuần thứ 12 của thai kỳ. Máu lấm tấm có thể xuất hiện trong vòng 24 giờ sau khi thăm khám và thường biến mất trong vòng một ngày.
Tuy nhiên, đôi khi chảy máu trong nửa đầu thai kỳ có thể là dấu hiệu của một tình trạng nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như:
- Tụ máu dưới màng đệm (Subchorionic hemorrhage): Đây là tình trạng chảy máu xung quanh nhau thai. Mặc dù vẫn có thể tiếp tục một thai kỳ khỏe mạnh sau khi loại chảy máu này xảy ra, nhưng chẩn đoán và điều trị kịp thời là rất quan trọng. Tiến sĩ Stephenson-Famy nói: “Hầu hết các trường hợp tụ máu dưới màng đệm sẽ tự khỏi, nhưng nó làm tăng nguy cơ biến chứng khác cho người phụ nữ, chẳng hạn như chuyển dạ sinh non”.
- Thai hóa học (Chemical pregnancy): Một thai kỳ được gọi là thai hóa học khi trứng đã được thụ tinh nhưng không bao giờ phát triển hoàn toàn. Bạn vẫn có thể có kết quả xét nghiệm thai dương tính, nhưng thai hóa học dẫn đến sẩy thai rất sớm, đôi khi thậm chí trước cả khi trễ kinh.
- Sẩy thai (Miscarriage): Sẩy thai là thuật ngữ chung chỉ việc mất thai tự nhiên trong 20 tuần đầu tiên. Thông thường, hiện tượng chảy máu hoặc ra máu lấm tấm trong khi sẩy thai (dọa sẩy hoặc sẩy thai không tránh khỏi) sẽ đi kèm với các triệu chứng khác, chẳng hạn như chuột rút hoặc đau bụng.
- Thai ngoài tử cung (Ectopic pregnancy): Thai ngoài tử cung xảy ra khi trứng đã thụ tinh làm tổ ở nơi khác ngoài tử cung, thường nhất là trong ống dẫn trứng. Nó thường gây chảy máu. Đôi khi được gọi là thai trong ống dẫn trứng, thai ngoài tử cung không thể phát triển bình thường và có thể đe dọa tính mạng của người mang thai nếu không được chẩn đoán và điều trị.
- Thai trứng (Molar pregnancy): Thai trứng là một thai kỳ không thể phát triển thành thai bình thường mà phát triển thành một khối u không ung thư trong tử cung. Chảy máu âm đạo là một triệu chứng của thai trứng.
Ra máu lấm tấm trong thai kỳ sau 20 tuần
Mặc dù nguy cơ mất thai (được gọi là thai chết lưu sau 20 tuần đầu tiên) giảm đi đáng kể sau tam cá nguyệt thứ nhất và nhiều biến chứng sớm không còn là vấn đề nữa (chẳng hạn như thai ngoài tử cung và thai trứng), nhưng việc chảy máu hoặc ra máu lấm tấm trong nửa sau của thai kỳ cần được xem xét nghiêm túc, đặc biệt nếu nó diễn ra liên tục, Tiến sĩ Stephenson-Famy nói.
Nguyên nhân gây ra máu lấm tấm hoặc chảy máu âm đạo trong nửa sau thai kỳ bao gồm:
- Quan hệ tình dục
- Kiểm tra cổ tử cung, đặc biệt là vào cuối tam cá nguyệt thứ ba khi các lần kiểm tra trở nên thường xuyên hơn
- Nhau tiền đạo (Placenta previa): xảy ra khi nhau thai che phủ một phần hoặc toàn bộ cổ tử cung.
- Nhau bong non (Placental abruption): xảy ra khi nhau thai bắt đầu tách ra hoặc tách hoàn toàn khỏi thành tử cung.
- Chuyển dạ sinh non (Preterm labor): trong đó chảy máu âm đạo kèm theo chuột rút hoặc cơn co thắt, tiêu chảy, áp lực vùng chậu hoặc đau lưng trước 37 tuần, có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho em bé nếu không được xử trí. Sau 37 tuần, những triệu chứng này có thể là khởi đầu bình thường của chuyển dạ.
Khi nào hiện tượng chảy máu hoặc ra máu lấm tấm trong thai kỳ là nghiêm trọng?
Chảy máu âm đạo khi mang thai không phải là hiếm gặp và không phải lúc nào cũng có nghĩa là có điều gì đó không ổn. Khi xác định mức độ nghiêm trọng của tình trạng chảy máu bạn đang gặp phải, điều quan trọng là phải chú ý đến đặc điểm của máu chảy và các triệu chứng khác đi kèm, chẳng hạn như:
- Đau
- Bất kỳ cơn chuột rút hoặc cơn co thắt nào
- Mức độ chảy máu nhiều hay ít
- Tình trạng chảy máu có trở nên tồi tệ hơn không
- Có bất kỳ chất lỏng hoặc dịch tiết nào khác không
- Bạn có bị sốt không
- Màu sắc của máu (chẳng hạn như đỏ tươi so với nâu hoặc hồng)
Khi nào nên gọi cho nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe về hiện tượng chảy máu hoặc ra máu lấm tấm trong thai kỳ?
Câu trả lời cho điều này là: luôn luôn. Nếu bạn đang bị chảy máu bất kỳ lúc nào trong thai kỳ (và đặc biệt nếu bạn có các triệu chứng khác, chẳng hạn như sốt, chuột rút hoặc đau), hãy gọi ngay cho nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe để được an toàn, vì bất kỳ tình trạng chảy máu âm đạo nào trong thai kỳ cũng có thể là triệu chứng của một vấn đề lớn hơn. Ngay cả khi không có gì đáng lo ngại, việc tham khảo ý kiến của nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe vẫn có thể mang lại sự trấn an cho bạn và chuẩn bị cho các bước tiếp theo.
