CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG SINH LÝ BỆNH
Nguy cơ chính: Tăng nhạy cảm da
- Sự thay đổi nội tiết tố (estrogen, progesterone) làm tăng sản xuất melanin
- Biểu hiện: Tăng sắc tố da, xuất hiện nám thai kỳ (melasma/chloasma)
- Vùng ảnh hưởng: Mặt, cổ, cánh tay, đường trắng giữa bụng (linea nigra)
TÁC ĐỘNG ĐẾN MẸ VÀ THAI NHI
1. Nguy cơ với mẹ
- Tăng thân nhiệt: Phơi nắng kéo dài >15 phút có thể làm thân nhiệt tăng >38.5°C
- Mất nước điện giải: Giảm thể tích tuần hoàn, tăng nguy cơ tụt huyết áp
- Bất ổn định huyết áp: Giãn mạch ngoại biên quá mức
2. Nguy cơ với thai nhi
- Quá nhiệt: Thân nhiệt mẹ tăng >39°C kéo dài có liên quan đến dị tật ống thần kinh trong 3 tháng đầu
- Giảm lưu lượng máu đến tử cung: Do mất nước ở mẹ
ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ THEO PHÂN LOẠI
A. Phơi nắng tự nhiên có kiểm soát
- Thời gian an toàn: <30 phút/ngày
- Khung giờ được khuyến cáo: Trước 10h sáng và sau 4h chiều
- Chỉ số UV an toàn: < 6
B. Giường tắm nắng (Tanning beds)
- CHỐNG CHỈ ĐỊNH TUYỆT ĐỐI trong thai kỳ
- Lý do:
- Cường độ tia UV cao gấp 10-15 lần ánh nắng mặt trời
- Tăng nguy cơ ung thư hắc tố (melanoma)
- Thiếu dữ liệu an toàn ở phụ nữ mang thai
BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA CHUYÊN BIỆT
1. Bảo vệ da vật lý
- Quần áo chống nắng UPF 50+
- Mũ rộng vành (>10cm)
- Kính mát chống tia UV
2. Kem chống nắng chuyên dụng
- Thành phần an toàn: Zinc oxide, Titanium dioxide (dạng khoáng vật)
- Chỉ số SPF: 30-50, phổ rộng (broad-spectrum)
- Cách dùng: Thoa lại sau mỗi 2 giờ và sau khi ra mồ hôi
3. Kiểm soát thời gian
- Giới hạn mỗi lần phơi nắng: 15-20 phút
- Nghỉ ngơi trong bóng râm sau mỗi 30 phút
- Uống 500ml nước/giờ khi tiếp xúc với nắng
CHĂM SÓC DA SAU TIẾP XÚC NẮNG
- Làm mát da bằng khăn ẩm
- Sử dụng kem dưỡng ẩm chứa ceramide
- Bổ sung vitamin C, E để chống oxy hóa
CHỈ ĐỊNH THĂM KHÁM NGAY
- Xuất hiện vết nám mới hoặc đậm màu
- Dấu hiệu say nắng: Buồn nôn, chóng mặt, chuột rút
- Thay đổi về tần suất cử động thai
KHUYẾN CÁO CHUYÊN MÔN
- Tam cá nguyệt thứ nhất: Hạn chế tối đa phơi nắng trực tiếp
- Tam cá nguyệt thứ hai và ba: Có thể tiếp xúc nắng có kiểm soát
- Ưu tiên bổ sung vitamin D qua đường uống theo chỉ định của bác sĩ
Tài liệu tham khảo: Hướng dẫn của Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ và Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ về chăm sóc da trong thai kỳ
